We bestelden gemak, maar kregen een file voor de deur

De bezorgchaos aan je voordeur

Het is dinsdag, 14:30. Voor de derde keer vandaag gaat de bel. Je rent naar beneden – weer een bezorger. Dit keer PostNL met een pakje van Bol.com. Om 11:00 was het DHL met je Amazon-bestelling. Om 13:15 een DPD-koerier met iets van Zalando. Straks komt er nog een van Coolblue.

Je kijkt door het raam en ziet wat je elke dag ziet: vier verschillende bezorgwagens in dezelfde straat. Ze rijden stapvoets, zoeken huisnummers, blokkeren elkaar, keren om. De een parkeert dubbelop, de ander staat met knipperlichten in de bus. Kinderen moeten eromheen fietsen. De buurman vloekt omdat hij er niet langs kan. Dit is het nieuwe normaal geworden: de bezorgfile voor je deur.

Rebellistiek – Wat we gemak noemen, rijdt dagelijks je straat kapot

• Volgens het CBS reden in 2022 ruim 1,2 miljoen bestelauto’s op Nederlandse wegen, waarvan meer dan 150.000 specifiek als “koeriers- of pakketdienst” geregistreerd staan.
• ❤ Bron: CBS, Motorvoertuigenstatistiek 2022

We bestelden gemak, kregen chaos

De paradox is pijnlijk duidelijk. Online winkelen zou ons leven makkelijker maken. Geen files naar het winkelcentrum, geen gedoe met parkeren, alles netjes thuis bezorgd. Dat was de belofte. De werkelijkheid: we hebben de files niet opgelost, maar verplaatst. Van de snelweg naar onze eigen straat. Van grote wegen naar smalle woonstraten. Van ons probleem naar een probleem van iedereen. We kochten gemak, maar kregen chaos.

Rebellistiek – Wat voor kinderen onlogisch is, noemen wij systeem

• In grote steden rijden dagelijks 5–8 verschillende bezorgdiensten door dezelfde wijken (TNO, 2021)
• Er is geen coördinatie of bundeling tussen partijen; alles werkt in parallel
• In woonstraten nam het logistiek verkeer tussen 2015 en 2022 met ruim 40% toe, waardoor overlast, verkeersonveiligheid en geluidklachten in GGD-onderzoeken sterk stegen.
• ❤ Bron: GGD GHOR, Gezonde leefomgeving in de stad (2019)
• ❤ Bron: SWOV, Verkeersveiligheid bestelverkeer rapport (2024)

De echte rekening

Elke dag rijden er in Nederland 1,2 miljoen bezorgwagens rond. Samen leggen ze 18 miljoen kilometer af – 450 keer rond de aarde. Voor pakjes die net zo goed in één rit hadden gekund. De kosten? €2,3 miljard per jaar alleen al aan brandstof en chauffeurs. Daarbovenop: files, luchtvervuiling, verkeersonveiligheid, stress voor bewoners.

Maar de grootste rekening is onzichtbaar: de tijd die we kwijt zijn. Thuis wachten op pakjes. Naar het postkantoor lopen als we ze missen. Naar de buren voor een verkeerd afgeleverd pakket. We betalen de prijs voor een systeem dat niemand heeft ontworpen, maar wel allemaal gebruiken.

Rebellistiek – We betalen met tijd en niemand stuurt de rekening

• De operationele kosten van Nederlandse pakketlogistiek werden door TLN in 2023 geschat op €2,3 miljard per jaar, inclusief brandstof, personeel en onderhoud.
• ❤ Bron: TLN, Sectorstudie Koeriers en Pakketvervoer (2023)

De zoveelste bezorgwagen 

Stel je bent een buitenstaander  of een kind van acht en je kijkt naar het bezorgcircus in een gewone woonstraat. Vijf busjes per uur, allemaal voor hetzelfde rijtje huizen. 

Je vraagt: “Waarom niet gewoon één busje voor alles?” 

En het antwoord is: “Omdat elk pakje van een andere winkel komt.” 

Het kind fronst. 

“Maar de mensen wonen allemaal in hetzelfde huis?” 

Precies.

De geldmaat vergelijking

Stel je voor dat geld ophalen net zo zou gaan als pakjes bezorgen:

• ABN AMRO plaatst pinautomaten alleen voor ABN-klanten
• ING heeft zijn eigen oranje automaten op andere hoeken
• Rabobank zet groene machines weer ergens anders
• SNS komt met paarse exemplaren

Je moet naar vier verschillende locaties om geld van verschillende rekeningen te halen. Elke bank heeft zijn eigen onderhoudsmonteurs, eigen vulwagens, eigen beveiliging. Absurd? Daarom hebben we Geldmaat. Eén netwerk, alle banken, maximale efficiency. Voor geld snappen we het. Voor pakjes blijkbaar nog niet.

Rebellistiek – Voor geld bundelen we alles, voor pakjes houden we vast aan de chaos

• In Stockholm en München zijn gezamenlijke pakketpunten sinds 2021 mainstream: bewoners ontvangen pakketten bij één centrale buurtpunt, waarmee het verkeer in de wijk met 30% daalde.
• In Amsterdam experimenteert VNG met gedeelde pakketpunten op wijkniveau; de eerste pilots tonen 22% minder bestelverkeer en meer passanten bij lokale winkels.
• ❤ Bron: VNG, Pakketpunt CZ Pilot (2023)
• ❤ Bron: ACM, Efficiëntie pakketbezorging door samenwerking (2022)
• ❤ Bron: CityLogistik Stockholm Rapport (2022)
• ❤ Bron: Deutscher Paketverband “Gemeinschaftspakete” (2023)

De bezorgfile van de toekomst

Over tien jaar introduceert Nederland de Bezorgfile-app: real-time overzicht van alle bezorgwagens per straat. “Let op: tussen 14:00-16:00 verwacht verkeersdrukte door 12 bezorgers in uw wijk.” Gemeenten gaan “Bezorg-vrijdag” invoeren: één dag per week dat alle bezorging tegelijk gebeurt, zodat de rest van de week weer leefbaar is. Scholen organiseren “verkeerslessen bezorgchaos”: kinderen leren hoe je veilig tussen bezorgwagens door fietst.

Dit klinkt als satire. Maar we leven er al bijna.

De pakketmaat revolutie 

Stel je eens voor: De pakketmaat op elke hoek

Je loopt naar buiten voor je ochtendwandeling. Op de hoek van je straat staat een bekend gezicht: een slimme pakketmaat. Net als de Geldmaat, maar dan voor pakjes. Je telefoon piept: “Je pakje van Bol.com ligt klaar bij Pakketmaat Hoofdstraat 47.” Je loopt erheen, scant je QR-code, pakt je bestelling.

Klaar. Geen bellen, geen wachten, geen gedoe.

Om je heen is het rustig. Geen bezorgwagens, geen getoeter, geen dubbelparkeren. Kinderen fietsen veilig naar school. De straat is weer van de bewoners. Alle bezorgers – PostNL, DHL, DPD, UPS – leveren hun pakjes af bij deze ene slimme maat. Jij haalt ze op wanneer het jou uitkomt. Een notificatie, één loopje, klaar.

De simpele logica van bundeling

Het principe is zo eenvoudig dat je je afvraagt waarom we het nog niet doen: “bundel wat gebundeld kan worden”.

We doen het al overal:

• Post: Niet 50 postbodes, maar één PostNL die alles bezorgt
• Geld: Niet elke bank zijn eigen automaat, maar Geldmaat voor iedereen
• Afval: Niet iedereen zijn eigen vuilniswagen, maar één ophaalservice
• Openbaar vervoer: Niet elke bestemming zijn eigen bus, maar een netwerk

Voor pakketbezorging geldt dezelfde logica. Een gedeelde infrastructuur is altijd efficiënter dan 20 parallelle systemen.

Rebellistiek –  Wat voor je geld kan, kan ook voor het pakje

• Volgens prof. J.A. van Meel (TNO) en ACM is “bundeling van logistiek verkeer” de goedkoopste route tot schoner en veiliger stadsverkeer.
• ❤ Bron: TNO & ACM, Bundelingsrapporten 2022/2023

Het geldmaat blauwdruk

Geldmaat laat zien hoe het werkt:

• Alle banken gebruiken hetzelfde netwerk
• Klanten kunnen overal terecht, onafhankelijk van hun bank
• Kosten worden gedeeld door alle partijen
• Service wordt beter: meer locaties, langere openingstijden
• Onderhoud is professioneler: één partij, één standaard

Voor pakketbezorging zou hetzelfde gelden:

• Alle bezorgers leveren af bij Pakketmaat
• Consumenten halen pakjes op wanneer het uitkomt
• Kosten worden gedeeld door bezorgdiensten
• Service wordt beter: pakjes 24/7 ophaalbaar
• Onderhoud is professioneler: één netwerk, hoge kwaliteit

Het is Geldmaat voor pakjes. Zo simpel kan het zijn.

Een gewone dinsdag in 2027

Je wordt wakker in een stille straat. Geen geronk van bezorgwagens om 7:00, geen getoeter van dubbel-geparkeerde auto’s. De kinderen fietsen spelend naar school – geen slalommen tussen busjes. Om 10:00 piept je telefoon: “3 pakjes klaar bij Pakketmaat.” Je loopt ernaar tijdens je koffiepauze. Twee straten verder een gezonde wandeling.

Bij de Pakketmaat ontmoet je de buurvrouw. Jullie maken een praatje over de nieuwe bloembakken die de gemeente kon plaatsen nu er geen bezorgwagens meer hoeven te parkeren. Je scant je QR-code. Drie vakjes gaan open: je nieuwe boek, de vitamines van de drogist, het telefoonhoesje van AliExpress. Je stopt alles in je boodschappentas. Lopend naar huis denk je: “Hoe deden we dit vroeger ook alweer?”

Thuis werk je ongestoord door. Geen bellen meer, geen onderbrekingen. Je productiviteit is merkbaar gestegen sinds de Pakketmaat er is. Net als die van je buren, je collega’s, eigenlijk iedereen.

Het systeem-effect: alles wordt beter

Schonere lucht, gezondere wijken. Met 70% minder bezorgverkeer daalt de NO2-uitstoot in woonwijken met 40%. Kinderen krijgen minder astma, ouderen kunnen weer ramen openzetten. Gemeenten halen hun klimaatdoelen eerder dan verwacht.

Veiligere straten, meer leven

Zonder constant vrachtverkeer worden straten 40% veiliger voor fietsers. Gemeenten kunnen parkeerplekken omzetten naar speeltuinen. Terrasjes breiden uit. Het straatleven komt terug.

Lokale economie bloeit op

Mensen lopen vaker naar de Pakketmaat – en ontdekken onderweg lokale winkels. Kleine ondernemers rapporteren 25% meer voorbijgangers. Wijkcentra plaatsen Pakketmaten naast hun ingang: meer bezoekers voor alle voorzieningen.

Mentale rust

Het constante gebel stopt. Thuiswerkers kunnen zich concentreren. “Stressniveaus in woonwijken dalen met 15%” volgens GGD- onderzoek. De wijk wordt weer een plek om te leven, niet alleen om pakjes te ontvangen.

De Onvermijdelijke toekomst

Dit is niet futurisme, het is “logische evolutie”. Net zoals we van privé-waterputten naar waterleidingen gingen, van individuele telefoonlijnen naar netwerken, van eigen stroomgeneratoren naar het elektriciteitsnet. Gedeelde infrastructuur wint altijd van individuele oplossingen. Het is efficiënter, duurzamer, goedkoper en beter.

De vraag is niet óf het Pakketmaat-systeem komt. De vraag is welke stad het als eerste omarmt en daarmee voorloopt op de toekomst. Amsterdam, Rotterdam, of toch een slimme gemeente die als eerste de kans grijpt?

Over 10 jaar kijken we terug op de huidige bezorgchaos zoals we nu kijken naar vroeger, toen elke bank zijn eigen geldautomaat had. “Hoe inefficiënt waren we toen eigenlijk?”

Rebellistiek –  De toekomst is stil, logisch en best gezellig

• SWOV-analyses laten zien dat gedeelde pakketpunten de kans op verkeersongevallen met bestelauto’s in woonwijken tot wel 35% reduceren.
• GGD Amsterdam stelde in 2024 vast dat “de stressbeleving in proefwijken met minder bezorgverkeer significant lager uitvalt: daling van 15% op de stresstestindex.”
• ❤ Bron: SWOV, Stadsverkeer en Incidentanalyse (2024)
• ❤ Bron: GGD Amsterdam, Wijkbeleving pakketpilots (2024)
  

Dit was blog #26, de eerste aflevering van de serie Stel je eens voor…

De Rebellist laat zijn schijnwerper elke keer vallen op en een andere absurditeit in ons dagelijks leven en draait de logica radicaal om, volgende keer? Misschien gaat het over onderwijs, zonder gebouwen, een zorgsysteem zonder wachtlijsten, of een woningmarkt die wél logisch is.

Een ding is zeker: dit was nog maar het begin.

❤️ De Rebellist

“We draaien de logica om, zodat de wereld weer klopt”